PHỎNG VẤN "THƯỜNG DÂN" (Sóng gió quanh một bài thơ)

      Ngưỡng mộ từ lâu nhưng vừa rồi tôi mới được gặp Nguyễn Long người được bạn bè yêu mến gọi là "THƯỜNG DÂN". Người làm thơ có bài thơ để gọi thay tên mình Nguyễn Long thật hạnh phúc. Trước khi trò chuyện với anh chúng ta cùng đọc lại bài thơ này:



dhq trò chuyện với nhà thơ Nguyễn Long

Thường dân


Đông thì chật ít thì thưa

Chẳng bao giờ thấy dư thừa thường dân

Quanh năm chân đất đầu trần

Tác tao sau những vũ vần bão giông.

Khi là cây mác cây chông

Khi thành biển cả khi không là gì

Thấp cao đâu có làm chi

Cỏ ngàn năm vẫn xanh rì cỏ thôi.

Ăn của đất uống của trời

Dốc lòng cởi dạ cho người mình tin

Ồn ào mà vẫn lặng im

Mặc ai mua bán nổi chìm thiệt hơn.

Chỉ mong ấm áo no cơm

Chắt chiu dành dụm thảo thơm ngọt lành

Hoà vào trời đất mà xanh

Vô tư mấy kiếp mới thành thường dân.

         Dư Hồng Quảng (dhq): Xuất phát từ đâu anh làm bài thơ này ?

         Nguyễn Long (NL): Mình xuất thân trong một gia đình nông dân ở Thái Bình. Họ hàng bây giờ tất cả vẫn ở quê. Xã hội trước đây kinh tế như nhau thấy bình thường. Nhưng từ những năm 90-95 trở lại đây khoảng cách chênh lệch giàu nghèo ở nông thôn càng lớn. Nông dân mình khổ thật. Xem người ta đi làm kìa quần quật là thế mà ráo mồ hôi là hết tiền. Trong chiến tranh thường dân ở đầu trận tuyến. Chết con chết chồng thương tật hy sinh...tất cả đổ lên đầu nông dân mà giờ đây họ không so đò thắc mắc. Họ thật tốt quá.

        dhq: Họ khổ mà không biết mình khổ nên anh động lòng trắc ẩn ?

        NL: Không phải. Họ biết chứ. Nhưng họ cho rằng số phận nó thế. Thứ hai là cuộc sống thế thì cứ phải thế.

        dhq: Bài thơ của anh vừa ca ngợi vừa băn khoăn cho họ ?

       NL: Có điều đó. Khi viết lời giới thiệu cho tập thơ "Thường dân" nhà thơ Vũ Quần Phương bảo: tiếng thơ Nguyễn Long là thơ đòi công bằng cho người dân.

       dhq: Gia đình anh có ai chịu thiệt thòi ?

       NL: Không anh em mình trưởng thành  đi công tác cả. Nhưng họ hàng đều ở quê. Nhà thờ họ vẫn ở quê.

       dhq: Anh trăn trở về bài thơ này trong bao lâu ?

       NL: Nghĩ thì lâu lắm nhưng bắt tay viết thì nhanh  hơn một đêm thôi.

      dhq: Lần đầu đăng bài thơ được đón nhận như thế nào ?

       NL: Mình là thư ký toà soạn nhưng không bao giờ giới thiệu thơ mình. Bài thơ này mình viết như một tâm sự không định đăng báo. Hội nhà báo của tỉnh có tờ nội san phát hành vài trăm bản một người bạn bên đó thích bài thơ này thế là cho đăng. Anh Hà Cừ- Tổng biên tập báo Hải Dương sang chơi đọc bài bèn đem về cho đăng trên mục Những bài thơ yêu thích của báo Hải Dương. Sau này được bạn bè động viên mình gửi dự thi thơ lục bát báo Văn nghệ.

      dhq: Ai cũng bảo bài thơ đạt giải Nhất 2003 thật xứng đáng. Mừng cho anh và mừng cho người dân.      

     NL: Ai cũng khen thế mà lại có chuyện. Hội đồng chung khảo báo Văn nghệ có 9 người cho 9/9 phiếu. Bạn bè gọi điện chúc mừng nói rằng chắc chắn bài thơ được giải Nhất. Nhưng 3 hôm sau nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi gọi điện nói có ý kiến cho rằng có thể phải bỏ bài thơ vì nhiều người kiện lắm. Đơn từ cho rằng bài thơ này phản chính trị. Báo lo lắm bàn nhau hay đưa xuống giải khuyến khích. Định họp lại nhưng một số thành viên Hội đồng nhất định không chịu họp lại. Họ nói chỉ bỏ phiếu 1 lần thôi. Quyền của báo Văn nghệ muốn trao giải gì thì trao. Nhưng nếu bỏ bài thơ của Nguyễn Long thì họ sẽ lên tiếng. Cuối cùng một giải pháp an toàn là trao thêm 2 giải Nhất. Bài "Thường dân" dù phiếu cao nhất nhưng xếp cuối trong 3 bài Nhất. Nhưng khi gọi lên trao giải nhà thơ Vũ Quần Phương lại sướng tên "Thường dân" đầu tiên. Trong bài giới thiệu anh Phương cũng viết về "Thường dân" đầu tiên. May quá nếu báo Văn nghệ không bảo vệ được giải thì có người "đánh" mình chết.

      dhq: Bảo vệ bài thơ là bảo vệ sinh mạng chính trị cho tác giả ?

      NL: Đúng vậy. Bè bạn nói bài thơ có gì nói xấu chế độ đâu chỉ chia sẻ với người dân thôi. Vậy mà một tập đơn kiện lên báo Văn nghệ. Nhưng đồng thời mình cũng nhận được hàng trăm lá thư gửi về động viên. Một người bạn ở Hội văn nghệ Thanh Hoá nói có ông chú gần 90 tuổi đọc bài thơ của mình rồi khóc. Ông cụ bảo có 6 con trai đi bộ đội chẳng đứa nào chết nhưng nay về sống khổ. Còn nhớ khi Hội văn nghệ Thái Bình chuẩn bị đi thăm Hội văn nghệ Nghệ An Anh Lê Thái Sơn- Tổng biên tập gọi điện nói nếu không mời "thường dân" vào giao lưu thì Nghệ An không đón đoàn Thái Bình đâu vì anh em muốn xem mặt nhà thơ "thường dân" (?).

      Ở Thái Bình quê mình hiện nay bè bạn đều gọi mình là "anh thường dân". Cũng vui nhỉ ? ( cười )


                                                                                     Dư Hồng Quảng 

(Bài đăng mục ĐẾN VỚI BÀI THƠ HAY trên Văn nghệ đất Tổ tháng 7/2009

 và trên mạng   Phongđiệp.net )

Xem bài liên quan:

 

BÀI THƠ CỦA CON GÁI NGƯỜI NẤU CHÁO


VĂN ĐÂU PHẢI LÀ BÁO


SƯỚNG GÌ LÀM VỢ NHÀ VĂN


TRÂU BUỘC THÌ GHÉT TRÂU ĂN


TRÒ CHUYỆN VỚI GƯƠNG MẶT ĐỜI THƯỜNG

 

NÓI VỀ NGƯỜI BÌNH THƯỜNG

dhq

re Đỗ Đồ Đệ

Không đổi Chim Cu Sun thành Chim Dâng Sun thì e lại bị giống như "Chiều không tắt nắng" ?

Đỗ Đồ Đệ

Nguyễn Long là "Thường dân" anh em mình là "Thường báo". Có khi phải sản xuất bài thơ "Thường báo" nhỉ?
Truyện "Chim Dâng Sun" tên gốc của bác đặt là "Chim Cu Sun" (nghe nó Hàn hơn) Nxb đổi là Dâng chán bỏ sừ.

dhq

re nhà thơ Thuý Quỳnh

Văn chương em vốn không biết gì. Nhờ Hội VHNT Phú Thọ đăng ký cho đi tập huấn lý luận phê bình VHNT lần này nên có dịp gặp gỡ những nhà văn nhà thơ tranh thủ đem theo cái máy ghi âm. Blog cũng là một kênh để những tác phẩm hay như "Thường dân" có thêm bạn bè chia sẻ. Đó là niềm vui của dhq. Cảm ơn chị đã đọc. Chúc mọi điều tốt lành !

Nguyễn Thúy Quỳnh

Mình cũng rất thích bài "Thường dân" nên hôm ở lớp tập huấn gặp được nhà thơ Nguyễn Long mình rất vui.Nhưng mình thua Dư Hồng Quảng ở bài phỏng vấn này vì mình không nghĩ ra là nên làm phỏng vấn! Chúc mừng bài phỏng vấn hay của nhà báo lành nghề!

hongquang

tiếp theo lời của Ng.Bùi Vợi

Bài thơ “Thường Dân” nói những điều ai cũng thấy cũng biết mà không biết nói ra thế nào cho thành thơ và... không sai chính trị. Bằng cách tài thể hiện Nguyễn Long đã dũng cảm đi vào cái đề tài hóc búa này và anh đã thành công. Bài thơ “Thường Dân” từ đó tới nay đã đi vào đời sống công chúng trong cả nước vì ai là thường dân đọc bài thơ đều thấy được an ủi chia xẻ và đồng cảm...

hongquang

re anh Cầm Sơn

Theo anh nói em vừa đọc Lụcbát.com thấy bài của Phan Hà hội văn nghệ Thái Bình nói các nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi Vũ Quần Phương Ngô Văn Phú Quang Huy quyết liệt bảo vệ cho bài thơ Thường dân. Nhà thơ Ng.Bùi Vợi nói Nguyễn Long nói điều ai cũng biết nhưng không biết cách nói thế nào cho...không sai chính trị. Anh đã thành công. Người dân thấy mình được động viên an ủi.
Thật trân trọng !

Cầm Sơn

Mình đã đọc số phận của "Thường dân" giới thiệu trên Lucbat.com rồi nhưng hôm nay mới được xem ảnh tác giả. Cám ơn nhà họ Dư đã giới thiệu.

dhq

re anh TrườngMỡ

Bài thơ hay và thấm quá. Đọc xong ai cũng phải giật mình nghĩ về 1 điều tưởng hết sức giản đơn...
Bài phỏng vấn của DHQ hay lắm.
------------

Phỏng vấn hay vì nội dung bài thơ Thường dân vốn hay và số phận của nó khi xem xét trao giải cũng có chuyện. Em chỉ mở máy ghi âm để thu thôi mà anh.
Dạo này vẫn ra ngoại thành làm à ? Có khi ảnh nghệ thuật Trường Mỡ lại đẹp hơn trong nội thành đó !

truongmo

Gửi DHQ

Bài thơ hay và thấm quá. Đọc xong ai cũng phải giật mình nghĩ về 1 điều tưởng hết sức giản đơn...
Bài phỏng vấn của DHQ hay lắm.

hongquang

re nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo

Ông Trương Đình Tuyển rất thích bài thơ THƯỜNG DÂN có lần ông đã đọc thuộc cho tôi nghe. Làm thơ Thường dân mà ông quan to lại thích vậy ông quan to thuộc về dân không như mấy ông quan nhỏ/to khác đòi "đánh" Nguyễn Long.
---------

Ông Trương Đình Tuyển là một chính khách được dân yêu. Em rất vui vì ông Bộ trưởng đọc bài thơ THƯỜNG DÂN cho nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo nghe. Bài thơ chắc còn được nhiều người chia sẻ như thế. Tác giả Nguyễn Long thật hạnh phúc. Anh Long bảo khi đăng bài thơ ở Thái Bình không có ai phản ứng. Nhưng khi nghe bài thơ sẽ được giải Nhất thi thơ Lục bát Văn nghệ thì có đơn kiện. Như vậy có thể người trong ngành đố kỵ với Nguyễn Long thôi. Em đưa bài "Trâu buộc ghét trâu ăn" về việc cầu thủ Lê Công Vinh bị đố kỵ trong mục Các bài liên quan trên đây cũng vì nghĩ vậy. Không biết có đúng không ?