NGOẠI ĐỘ- CHUYỆN LÀNG GIỜ MỚI KỂ

     Từ quốc lộ 21B xuống dốc chợ Dầu là vào vào làng tôi Ngoại Độ. Đầu làng có ông chó đá chứng kiến bao người con của làng hoặc sôi sục lên đường vì dân vì nước; hoặc hăm hở xa quê lập nghiệp lập thân. Làng cũng đón về mình bao vinh quang và cay đắng đón người anh hùng và đón giấy báo tử đón về mình cả những người lỡ vận xa cơ.

            
                              Ảnh: ông chó đá bảo vệ bình yên làng Ngoại Độ


Làng chỉ 1.200 mét nhưng tuổi thơ tôi thấy làng dài lắm. Ngóng như ngóng mẹ về chợ anh em tôi thường chơi đoán xem mẹ mua bánh sắn hay kẹo bột; bà mua bánh đa hay bỏng ngô; rồi đoán xem mẹ đã về đến đâu chợ xa như thế bao giờ bà sẽ về...Lớn lên một chút tôi giúp bố mẹ gánh nước giếng đình gánh lúa bên sông. Đường làng thật dài đòn gánh mài bỏng rát hai vai mà chưa xong việc.


                              
                             Ảnh: cây thị hàng trăm năm tuổi làng Ngoại Độ


      Chặng nghỉ dọc đường ngày ấy có cây bàng đầu làng cây thị xóm giữa và cây bàng nữa xóm đình. Nay chỉ còn cây thị cổ thụ. Không ai biết cây bao nhiêu tuổi. Bà tôi sinh năm 1911 bà bảo khi bà còn nhỏ thì cây thị đã như thế này rồi. Cây thị có dễ hàng trăm năm tuổi. Bà tôi không biết chữ nhưng thuộc hầu hết các truyện thơ xưa. Khi nghe bà kể Tấm Cám "thị ơi thị rụng bị bà bà để bà ngửi chứ bà không ăn" tôi cứ nghĩ ấy là chuyện của làng mình.


                      
                                      Ảnh: hội làng Ngoại Độ


      Làng tôi xưa gọi là làng Đọ cách Bến Đục chùa Hương chừng 3 cây số. Làng nằm dọc theo đê tả Đáy nên gọi là Ngoại Độ (nằm ở ngoài đê). Quanh làng có những hồ nước gọi là nổ. Tôi chưa thấy ở đâu gọi hồ nước đầm nước là nổ như quê mình. Chẳng biết từ này có liên qua gì đến tiếng vỡ đê tả Đáy ầm ầm xa xưa hay không nhưng những cái tên nổ Đèn nổ Dầu nổ Cát nổ Sen...đã in đậm trong lòng người làng xa quê.



                     
                                  Ảnh: nổ nơi tắm mát tuổi thơ tôi


      Mấy làng xung quanh cũng có nhiều nổ. Cách làng tôi một cánh đồng là làng Kim Châm cùng xã quê hương chí sỹ Đội Bình 1 trong những người cầm đầu vụ Hà thành đầu độc 100 năm trước. Người Kim Châm có câu: "Kim Châm 7 nổ sông kề ai muốn tắm mát thì về Kim Châm".

Trẻ em làng tôi hầu hết biết bơi từ năm sáu tuổi. Đó là nhờ cùng tắm cái nổ chung giữa 2 làng Ngoại Độ và Phù Đê (huỵên Kim Bảng tỉnh Hà Nam).Chợ Dầu hiện nay cũng là của chung 2 làng nửa về Hà Nội nửa thuộc Hà Nam. Khi làng tôi có hội người Phù Đê bơi thuyền sang biểu diễn văn nghệ rôm rả. Trai Ngoại Độ xưa nay cũng chủ yếu lấy vợ Phù Đê.


                    
                             Ảnh: người Phù Đê bơi đêm sang Hà Nội hát chèo


       Phía sau làng tôi là nổ Đèn gắn với một chuyện tình buồn. Chuỵên rằng xưa có người làng Ngoại Độ làm lẽ ở làng Triều Khúc. Một hôm người vợ lẽ đưa con vợ cả ra nổ tắm cởi chuỗi hạt đeo cổ để trên bờ. Khi về không thấy chuỗi hạt người vợ lẽ đã bị đối xử tệ bạc. Không chịu được nhục mạ một đêm bà đã ra bờ nổ trỏ ngọn đèn mà thề rằng từ nay người 2 làng ai mà lấy nhau thì sẽ không được vẹn toàn. Chỉ khi nào cây đèn nổi thì lời nguyền mới hết. Bà đã trẫm mình cùng cây đèn vì vậy có tên nổ Đèn. Gia đình nhà chồng làm ma người xấu số mổ con ngỗng thì thấy trong bụng nó chuỗi hạt. Ân hận không làm người chết sống lại và câu chuỵên buồn này còn được người 2 làng kể mãi.

Khi tôi còn ở quê không thấy người Ngoại Độ lấy người Triều Khúc dù 2 làng chỉ cách nhau cái nổ Đèn. 20 năm sau nay tình hình đã khác. Không biết cây đèn xưa đã nổi hay chưa nhưng mẹ tôi bảo mấy năm nay trai gái 2 làng nhiều đôi đã nên duyên hạnh phúc.


                  
                   Ảnh: con gái Triều Khúc biểu diễn tại nhà văn hoá Ngoại Độ


     Mùa Xuân này tôi về làng hoà mình vào hội múa rồng đón danh hiệu "Làng văn hoá". Đoàn múa rồng đi qua đền chùa của làng mới tôn tạo. Đền thờ Đức Thượng Đẳng khi dẹp xong giặc sông Hát Giang ngài đã ngự tại đây. Tục truyền thành hoàng làng tên là Lang vì vậy người Ngoại Độ kiêng không bao giờ gọi cây khoai lang mà gọi là cây khoai dây.


                   
                                 Ảnh: múa rồng đi qua đền Ngoại Độ

      Xưa đình Ngoại Độ 5 gian to đẹp năm 1945 là nơi làm việc của khu III sơ tán. Ngoại Độ là làng nhỏ nhưng các dòng họ sống đoàn kết xưa đã xây được ngôi chùa to đẹp diện tích 5 8 mẫu. Ngôi chùa Ngoại Độ  nằm giáp đê nơi 6 trai làng uống máu ăn thề theo Đảng làm cách mạng. 

                                        
                                   Ảnh: chùa Ngoại Độ mới được tôn tạo

      Khi địch vây ráp nhà chùa đã che dấu bảo vệ  an toàn cho cụ Đỗ Mười. Trong kháng chiến chống Pháp Ngoại Độ là nơi giáp ranh giữa bốt Bồ bốt Quang Thừa và vùng tự do. 3 ngôi chùa đền đình Ngoại Độ là nơi cư trú an toàn cho cán bộ tránh địch phục kích. Làng Ngoại Độ có cụ Đặng Thị Hảo là chiến sỹ thi đua dự Đại hội thi đua toàn quốc năm 1952.


                      
                             Ảnh: Trưởng thôn nhận danh hiệu làng văn hoá


     Huyện Ứng Hoà- Tp Hà Nội là quê hương của bài hát Chiếc gậy Trường Sơn. Trong những năm chống Mỹ bài hát này vang vang đêm ngày thúc giục con em làng Ngoại Độ hăng hái lên đường cứu nước. Ngày ấy làng chỉ có người già phụ nữ trẻ em ở lại. Trai tráng tất cả lên đường. Có người hy sinh năm 17 tuổi.

              
                    Ảnh: các thế hệ cha anh làng Ngoại Độ hầu hết là cựu chiến binh.
                                                   Bố tôi đội mũ ngồi bên phải


      Làng tôi giờ đã khang trang hơn trước 87% số hộ kinh tế ổn định 70% có xe máy. Tuy nhiên mới chỉ có 30 người có bằng Đại học chủ  yếu  là thế hệ 8X. Bố tôi bảo cha anh khi trước muốn học thì nước còn có giặc. Nay con em phải học thay những tháng năm tuổi xuân của cha anh không được ở giảng đường đại học mà ở giữa mây gió Trường Sơn.

                    

                                       Ảnh: Bộ văn hoá tặng sách trị giá 10 triệu đồng

 

Nhân dịp làng đón nhận danh hiệu làng văn hoá Bộ văn hoá thể thao và du lịch đã tặng Ngoại Độ tủ sách văn hoá làng. Trước đó Tp Hà Nội đã đầu tư xây nhà học mầm non cho làng Ngoại Độ.

Ngoại Độ mong người làng trên mọi miền đất nước  cùng góp phần  xây dựng tủ sách làng ngày càng phong phú hơn giúp  con em có điều kiện học hành để Ngoại Độ không chỉ là làng văn hoá mà còn là làng hiếu học phía nam thủ đô Hà Nội.


                                                                                            dhq

THÊM HÌNH ẢNH ĐÓN LÀNG VĂN HÓA TẶNG NGƯỜI NGOẠI ĐỘ XA QUÊ:


             
Tối 7/3  đoàn chèo làng Phù Đê (xã Tượng Lĩnh- Kim Bảng-Hà Nam) bơi thuyền qua nổ sang Ngoại Độ (xã Đội Bình- Ứng Hoà- Hà Nội) biểu diễn

             

                                Dàn nhạc cụ dân tộc

             
          Trẻ em xem kịch do các anh chị thiếu niên biểu diễn

              
          Vở kịch  nói về phòng chống ma túy trong nhà trường
               
              
                    Trẻ thích xem vở kịch dí dỏm và gần gũi

              
                   Dư Trung Hiếu hát  mừng

             

                    Bạn chăn trâu hơn 20 năm trước của dhq

             
                           Màn múa hát của các bạn nữ

             

          được chú tiểu chùa Ngoại Độ và các bạn nam cổ vũ

             
Cụ Khán người cao tuổi nhất trong họ tộc xem con cháu  biểu diễn văn nghệ

             

Sáng hôm sau 8/3  đội múa rồng làng Quang Thừa xuất phát từ sân kho (nay là nhà văn hóa thôn Ngoại Độ)

             
Chỗ cây bàng cổ thụ đầu làng ngày xưa đã mọc cây bàng mới
             
             

Bằng công nhận làng văn hóa được rước từ trụ sở UBND xã Đội Bình. Đàn ông đi làm xa gần hết việc làng ngày nay do một tay chị em gánh vác. Chúc mừng các mẹ các chị nhân ngày Tám tháng Ba !

              
                          Dân làng dự rước bằng văn hoá

            
             
                         qua Quốc lộ 21B xuống dốc chợ Dầu

              
           Ông chó đá chứng kiến niềm vui của làng

             

Sân kho hợp tác  nay được cải tạo thành nhà văn hóa khang trang

             

                     Sư thày chùa Ngoại Độ chúc mừng

              

Người cao tuổi trong làng ông Lập ông Tu ông Xuất dự lễ đón nhận danh hiệu làng văn hoá

                     

Anh Đặng Tài Tuệ- con cháu của làng làm ở phòng văn hóa huyện Ứng Hoà hát bài Khúc hát sông quê

             

Anh Đạt (áo da) - cháu cụ Đội Bình hiện làm văn hóa xã Đội Bình về dự

             
         Ông Tân  ông Di và phó chủ tịch huyện Ứng Hòa (giữa)

             
Anh chị Tuấn- Tú (Đài huyện Ứng Hòa) ghi hình anh Nhất (chủ tịch xã)          

    
             
                   mong muốn làng mình văn hóa và hiếu học.

                                                                   Dư Hồng Quảng-0986.36.69.69

CÁC BÀI VỀ QUÊ:

Đội  Bình nghĩa sỹ Hà thành

Người nhà quê cuối cùng của Hà Nội

Đi chùa Hương lòng ta trong sáng hơn

Cả tỉnh về hết còn mình xã em

 

Quê nội

         

hongquang

gửi hkzanh

nếu được phép chọn một người viết về làng quê mình tình cảm nhất trên mạng vnweblogs này thì anh sẽ chọn em. Em mới là sinh viên mà đã viết sâu lắng lắm. Anh không mấy khi viết bài kiểu này (hình như trong 108 entry trong 1 năm qua anh chỉ viết một vài bài về quê mình). Hôm hội làng các ông các bác bảo anh thay mặt những người con Ngoại Độ xa quê phát biểu. Anh ngại quá vì mình không phải người thành đạt còn nhiều người khá giả hơn nhiều. Nhưng các cụ bảo cháu cứ nói ngắn gọn. Anh nói thế này để em chia sẻ nhé:
"Kính thưa các cụ các ông các bà và toàn thể nhân dân Ngoại Độ kính thưa các vị đại biểu. cháu là con của làng đang công tác xa quê hôm nay rất vinh dự được về đây dự buổi lễ làng mình đón danh hiệu làng văn hoá. Thay mặt những người con của quê hương ở xa cháu xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các thế hệ cha anh đã xây dựng làng ta to đẹp như ngày nay. Quê hương mỗi người chỉ một như là chỉ một mẹ thôi dù ở xa nhưng chúng cháu luôn nhớ về làng và hứa sẽ lao động học tập công tác tốt để xứng đáng là con em làng Ngoại Độ để góp phần nhỏ bé xây dựng làng ta ngày càng tươi đẹp hơn"

hkzanh

!

Bài ký này hay và tình cảm ghê! Hôm nay mới vào đọc và xem ảnh được. Những bức ảnh thật ấm áp khung ảnh làng quê với sắc đỏ sắc vàng chen nhau đậm nét cổ truyền. Em thích mấy bức ảnh rước kiệu. Câu chuyện về nổ Đèn thật hay và để giải thích chuyện kết duyên thú vị.

À! Con gái làng Triều Khúc có 01 cô đứng thứ hai xinh ghê! Hình như nghe em khen nên cúi mặt e thẹn. Nhờ anh Quảng mần mối nghe.hihi

Bài viết và ảnh hợp đọc thích lắm anh Quảng ạ! Làng mình vẫn giữ được nét đẹp như vậy thật là đáng quý!
HCD

hongquang

re thánh Đát

Làng đón về mình cả vinh quang và cay đắng. Làng bao dung lắm anh ạ. Hiện nay kinh tế suy thoái con em nhiều nhà mất việc lại về làng dăm bữa nửa tháng rồi tính tiếp sau. Có người nhỡ bước công danh tình duyên éo le cũng về làng. Làng luôn che chở cho ta như con gà mẹ luc nào cũng sẵn sàng xoè cánh che chở cho gà con. Xưa ở làng rất khổ em chỉ muốn học để thoát ly. Nay về làng càng thấy thân thương.
Cảm ơn anh đọc bài và comment !

Nguyễn Đức Đát

Gửi Dư Hồng Quảng

Một ngôi làng còn giữ được dáng dấp xưa giữa xã hội tân kỳ quả là quý. Ở trong ngôi làng này ta thấy tâm hồn mình yên tĩnh thư thái. Nét đẹp văn hóa của làng còn vẹn nguyên qua năm tháng khắc nghiệt. Cảm ơn DHQ ế bài viết này. Thân ái.

hongquang

email của anh Nguyễn Tiến Công

Anh Công ở Hà Nội gửi email. Xin phép anh đưa lên đây để người làng cùng xem nhé?
"Anh rất tâm đắc với những hình ảnh và bài viết của em về quê mình nhưng câu chuyện về Nổ Đèn liên quan đến trai gái làng mình với thôn Triều Khúc thì anh chưa nghe thấy các cụ kể bao giờ khi lớn lên anh chỉ biết là trai gái hai thôn hầu như không lấy nhau (hình như chỉ có ông Lịch lấy bà Lịch thì phải).
Cũng là một người con xa quê gần 30 năm bươn trải suốt mọi miền đất nước anh vẫn luôn tâm niệm một điều rằng không ở đâu đẹp và tràn đầy ân tình bằng chính quê mình dù rằng quê mình còn khó khăn thiếu thốn hơn nhiều nơi khác.Chỉ có một điều đáng buồn là bao năm nay trẻ em trong làng học hành không được tốt lắm... Ở đâu cũng vậy cái cổng đi vào làng là quan trọng nhất xét về mặt phong thủy và tâm linh thì cái cổng làng phải nở rộng hình chữ V mới làm ăn phát đạt và thịnh vượng được em có nghĩ vậy không ?
Anh hy vọng sẽ có dịp gặp em ở HN để cùng chuyện trò nhiều hơn. Chúc em và gđ mạnh khỏe !"

dhq

re anh TRườngMỡ

Cả làng Ngoại Độ cảm ơn anh. Chúc mọi sự tốt lành !

truongmo

Gửi DHQ

Một phóng sự hay làng quê của Quảng cũng xứng đáng là Làng văn hóa quá đi . Chúc mừng ngôi làng nhỏ bé xinh đẹp của Quảng nhé.

hongquang

re Lâm Hải Phong

Thì ra số hộ kinh tế ổn định tỉ lệ nghịch với số người tốt nghiệp đại học?
hê hê...
Vẫn khỏe chứ?
---------
Ở quê không có điều kiện học hành như thành thị. Khổ lắm anh ạ. Mấy năm nay làng em có nhiều cháu thi đỗ ĐH CĐ. Chứ thời điểm dhq thi đỗ ĐH cả làng chỉ có một vài người đại học.
Lâu không thấy blog. Bây giờ khởi động lại chứ ?

hongquang

reply Hằng Nga

Bài viết hay rất hay Cuội ơi! Nhưng có một thắc mắc nhỏ là tại sao trong Hội làng những người "gánh gồng" lại là phụ nữ hả Cuội?
--------
Trai làng xưa đi cứu nước ở làng chỉ còn lại phụ nữ. Nay trai làng phải đi cứu nhà đi làm ăn xa nên việc làng cũng toàn phụ nữ gánh vác. Chi đoàn thanh niên không đủ người hoạt động. Chỉ có chi hội phụ nữ thì phải làm việc làng. Đây là mổ chó nướng chả

Chỉ đến dịp lễ tết làng mới có trai tráng về quê. Không chỉ ở làng mình mà nhiều thôn quê Bắc Bộ bây giờ có chuyện ấy. Càng ngày càng thấy 8/3 là ý nghĩa ! Muộn nhưng vẫn chúc Hằng Nga trên cung trăng vui vẻ vì được là phụ nữ nhé ! Hé hé..

Lâm Hải Phong

Gửi Quảng

Thì ra số hộ kinh tế ổn định tỉ lệ nghịch với số người tốt nghiệp đại học?
hê hê...
Vẫn khỏe chứ?